fbpx

Bladzijde voor bladzijde leven

Onderstaande tekst schreef ik voor het boek  ‘Creativiteit als levenskunst’ van uitgeverij SAAM. 

 

‘Wat wil je met die boekjes gaan doen?’

De vraag verraste compleet, zoals vragen zo goed kunnen. Vooral wanneer ze vanuit een ander perspectief worden gesteld. Ik had een van mijn creatieve dagboeken (art journals) aan mijn therapeut laten zien en hij vroeg: ‘Wat wil je met die boekjes gaan doen?’

Als kind was ik gek op boeken. Is las letterlijk alle boeken die de (kleine) plaatselijke bibliotheek had staan voor mijn leeftijdscategorie. Die boeken hielpen me door het leven. In boeken kon ik schuilen als ik rust nodig had. In boeken las ik over mensen waarin ik mezelf herkende en over werelden waarnaar ik verlangde.

Na het lezen kwam het schrijven. Al schrijvend klom ik op van schoolkrant via ingezonden brieven naar een bijbaan als journalist voor het plaatselijke advertentieweekblad, naast mijn studie Nederlands. Voor een deel hield ik van het schrijven omdat ik daardoor gezien werd. Mijn naam stond in de krant. Maar belangrijker was dat ik verbinding voelde door het schrijven. Ik interviewde bijvoorbeeld de bakker die zijn zaak had verbouwd, het echtpaar met de gouden bruiloft of de kunstenares bij de opening van haar expositie. Ik mocht deze mensen alles vragen wat ik wilde weten. Zij waren open en hadden vertrouwen in hoe ik het op papier zou zetten. Ik zag hen en zij zagen mij. Schrijven was de vorm van creativiteit die me hielp om mijn plek in de wereld te vinden.

Voor mij is creativiteit geen levenskunst, maar levensnoodzaak. Inmiddels schrijf ik behalve voor anderen ook veel voor mezelf. Mijn schrijven heeft gezelschap gekregen van andere creatieve technieken zoals tekenen en het maken van collages en boeksels (creatief werk op een boekpagina).  Vooral in tijden dat het niet zo goed met me gaat werk ik veel in mijn creatieve dagboeken. Ik kom ervan tot rust. Ik ben beter in staat om te voelen wat ik voel, om te begrijpen hoe dat komt en om te ontdekken wat ik nodig heb om goed voor mezelf te zorgen. Niet verwonderlijk dat ik in de jaren dat ik in therapie was, vele art journals vulde.

‘Wat wil je met die boekjes gaan doen?’ De vraag verraste me zo omdat ik geen toekomstplannen heb voor mijn boekjes. Alles wat ze moeten doen, hebben ze al gedáán op het moment dat ik erin werkte. Ik schrijf, teken en zoek op papier om te kunnen leven, bladzijde voor bladzijde.

creativiteit als levenskunst

𝗟𝗼𝗲𝘀 𝗩𝗼𝗿𝗸 (1969) is communicatiedeskundige en zelfstandig ondernemer. Ook geeft zij creatieve workshops. Samen met psycholoog Adriaan van ’t Spijker schreef zij het boek Denk je dat je mij kunt helpen? (2022) over hoe het is om in therapie te zijn. Eerder verscheen Uitgelezen, een boek over ‘boekselen’. Loes woont in Gouda, is getrouwd en moeder van een zoon en dochter.

 

 

Jezelf ondersteunen met creativiteit

dochter-naar-het-buitenland

Creativiteit is een geweldige manier om jezelf te ondersteunen in het leven.

Het is bekend dat de meeste mensen een favoriete manier te hebben om te vluchten voor spanning of moeilijke omstandigheden of gevoelens, en dat wordt dan jouw ‘drug of choice’ genoemd. Maar de tegenhanger bestaat ook, namelijk je ‘creativity of choice’. Wat is jouw favoriete manier om ontspannen, om bij je gevoel te komen en om dingen te verwerken en verdiepen? Bij mij is dat, naast het boekselen, ook het werken in een artjournal oftewel creatief dagboek.

Mijn-geheim-lege-nest-Loes1Toen onze dochter naar Wenen vertrok, niet voor een poosje maar ‘voor altijd’ was ik daarvan echt wel even van slag. En dan vind ik het fijn om bewust tijd te nemen om daarbij stil te staan door iets te maken in mijn journal. Soms maak ik zo’n pagina in een half uurtje, soms ben ik er een paar dagen mee bezig en voeg ik steeds iets toe. Mijn ‘legenestpagina’s’ hadden meerdere dagen nodig.

Het begon met een stapel oude encyclopedieën die ik van iemand cadeau kreeg waarin mooi gekleurde kaarten zaten, waaronder een van Wenen. Die lag al ergens in een stapeltje knipsels klaar om ooit te gebruiken. In een tijdschrift vond ik een tekening van een jonge vrouw die me aan mijn dochter deed denken, in dezelfde kleurstelling als de kaart. Die twee combineerde ik op mijn spread. Mag je dat al een collage noemen, als het uit maar twee onderdelen bestaat?

Vervolgens heb ik drie tijdschriften genomen en ben ik gaan zoeken naar koppen die me van pas kwamen. Als eerste ontstond de tekst aan de rechterzijde:

Lieve dochter
Kind koos opnieuw
Haar eigen weg
Ze groeit en verlegt de focus
Een internationale toekomst
In Oostenrijk
We wonen niet meer samen

Deze tekst beschrijft de aanleiding maar gaat nog niet echt over mij. Behalve dan de conclusie dat we niet meer samen wonen.

De tekst ‘Wat voel ik precies?’ nodigde me uit om wat aandacht te besteden aan mijn gevoelens daarbij.

lege-nest-mijn-geheim-loes2

Wat voel ik precies?
Ik voel me gesloopt
Verdrietig
Trots

 

 

Als je toen aan me had gevraagd hoe ik me voelde, had ik nooit ‘Ik voel me gesloopt’ gezegd. Maar zodra ik die tekst zag wist ik dat het klopte. Van alle emoties, ook gedurende de periode dat we voorbereidingen troffen voor haar vertrek, was ik letterlijk heel erg moe. Ik was blij even alleen thuis te zijn, terwijl Martin onze dochter en al haar spullen met de auto naar Oostenrijk bracht.

Het is tijd voor nieuwe dingen
– Dat voel ik aan alles
Niet alleen haar leven,
Maar dat van het hele gezin

Niet meer naast elkaar zitten

Na deze spread ging ik nog een paar dagen door met het zoeken naar zinnen en woorden die pasten bij hoe ik me voelde. Ik legde de groeiende verzameling op een groot vel en bleef schuiven tot het verhaal naar mijn zin was. In een van de tijdschriften vond ik ook een mooie schildering van een vogel, waarbij uitgelegd stond dat blauw melancholie symboliseert. Het is een gouache van Pieter Bijwaard. Door die kleur blauw ook te gebruiken als omlijsting voor de found poetry werden ook dit twee pagina’s die mooi bij elkaar passen.

melancholie

Het is pijnlijk maar
Ik denk gewoon: niet tegenstribbelen
Ik moet door én
Ik moet vriendelijk zijn voor mezelf

Ik neem maatregelen
Goede zelfzorg
Waarom helpt eten bij rouwverwerking?
Herstelacties voor mezelf
Schrijven, rust voor je hart
Even knuffelen
Wandelen
Voldoende slaap

Hoe nu verder? Kostbare momenten samen herinneren
Dat fijne van vroeger
Ondertussen blijft het natuurlijk wel belangrijk dat je elkaar echt blijft zien
Nieuwe rituelen reserveren voor verbinding

Het gave van found poetry vind ik dat je woorden vindt en combinaties gebruikt, die je met gewoon schrijven niet zou vinden. Ik zocht een werkwoord bij ‘rituelen’ en dan denk ik zelf aan iets als ‘maken’ of ‘verzinnen’. Maar die woorden waren niet beschikbaar in het materiaal waartoe ik me (expres) beperkte. Natuurlijk kun je meer tijd nemen en net zo lang zoeken tot je het woord vindt dat je nodig hebt. Maar ik dwing mezelf om het te doen met het beperkte materiaal dat ik heb en dan ontstaan er juist onverwacht mooie vondsten. ‘Rituelen reserveren’ vind ik een mooie combinatie omdat beide woorden met een r beginnen en een gelijk aantal lettergrepen hebben. ‘Voor verbinding’ is ook fijn met de twee v’s, die bovendien verbinding maken met de v in ‘reserveren’.

Blij met het resultaat. Blij met het proces. En blij met de tastbare herinnering aan deze gebeurtenis in mijn leven.

Toen ik op de Facebookgroep RUM een oproep zag van een journalist voor verhalen over het lege nest syndroom, plaatste ik een foto van de eerste spread als antwoord. Dat leidde uiteindelijk tot een interview in het tijdschrift Mijn Geheim (Klik hier voor de pdf: Mijn-geheim-leeg-nest-bestelbijdeauteur-web). De foto’s zijn gemaakt door Hannah Hansen fotografie. De tekst is van Jet Hoogerwaard.

In het artikel wordt ook nog even Bestelbijdeauteur.nl genoemd, het boekenplatform dat ik samen met Nienke heb opgericht en dat we samen beheren. Ik vanuit Gouda, Nienke vanuit Wenen.

artikel-in-mijn-geheim

Boekselen: op losse pagina’s of in een boek?

boekselen met je klas

Tijdens de workshop ‘Boekselen met je klas’ werd een vraag gesteld over het boekselen op kopietjes van een boekpagina. De leerkracht liet alle leerlingen met dezelfde pagina werken. Doordat de opdracht maar op een manier uitgevoerd kon worden (zoiets als ‘Omlijn alle hoofdletters’) kreeg iedereen hetzelfde resultaat. Niks mis mee, maar niet ‘creatief’.

Als je kunt boekselen in een eigen boek is dat net wat meer bijzonder. Wat jij daarin vindt en maakt is uniek. Je zou het vinden van een boek ook onderdeel kunnen maken van je les of project. Bezoek bijvoorbeeld een tweedehands winkel, of benader een bibliotheek voor afgeschreven boeken. Soms wordt de schoolbibliotheek deels vernieuwd en kunnen de boeken die weg gaan in je klas worden gebruikt. Bibliotheken delen eens per jaar een gratis boek uit dat wellicht voor oudere kinderen geschikt is. Je ziet ook steeds vaker minibibliotheken op straat waar je een geschikt boek zou kunnen vinden. Of doe een oproep in de schoolkrant / schoolapp. Je zou ook met je klas kunnen nadenken over: hoe kom je aan een oud boek waarin je mag werken?

boeken boekselenAls hele boeken geen optie zijn, kun je als leerkracht de pagina’s van één boek losscheuren of snijden en uitdelen: dan heeft iedereen een andere pagina. Meerdere losse pagina’s kun je later eventueel samenvoegen tot een boekje.

Kopietjes van dezelfde pagina zijn vooral leuk als de opdracht alle kanten op kan. Als je bijvoorbeeld vraagt om de woorden te gebruiken die je mooi vindt, dan zal ieder kind andere woorden kiezen.

Ik heb ook een keer een school begeleid die uiteindelijk een tentoonstelling inrichtte met de boeksels. Dan is het wel handig om op losse pagina’s te werken!

Vrolijke mailreeks voor verbinding

Voor de derde keer verzorg ik de gratis mailreeks Twaalf Dagen Creatief, samen met zeven andere creatieve kanjers.

Iedereen die behoefte heeft aan verbinding, creativiteit en ontspanning in de dagen rond kerst is welkom om mee te doen!

Vanaf 24 december 2023 ontvang je dagelijks een mail boordevol creatieve opdrachten en inspiratie. Niets moet, alles mag. Aanmelden kan via https://boekselen.nl/12-dagen-creatief

‘Deelnemers laten ons weten dat we wel érg veel ideeën opsturen’ vertelt Loes Vork. ‘Dat klopt, want we zijn met acht creatieve aanbieders. Het is de bedoeling dat je de mail als een menukaart ziet, waaruit je kiest waar je zin in hebt, bijvoorbeeld tekenen, wandelen, schrijven, boekselen of art journaling.’

‘Vorig jaar hadden we meer dan duizend deelnemers. We merken dat mensen het fijn vinden om juist in deze periode iedere dag wat tijd te nemen voor zichzelf. En ook om zich verbonden te voelen met andere mensen die aan het project mee doen. Sommige deelnemers tonen hun werk via social media met de hashtag #12dagencreatief, anderen werken voor zichzelf. Je kunt meedoen op je eigen manier en moment.’

‘Deze mailreeks is ons kerstcadeautje aan iedereen die verlangt naar creativiteit en verbinding. Verbinding met jezelf en met anderen. Het is vriendelijk, vrolijk, verrassend, verwarmend en verdiepend. Doe je mee?’

  • Loes Vork – Boekselen
  • Jenny de Bode – Art Journaling
  • Arja de Lange – Zentangle
  • Liane Baltus – Rituelen / mindset
  • Sanne Bloem – Zelfgemaakte scheurkalender
  • Els de Wit – Met kleding laten zien wie je bent
  • Christine de Vries – Schrijven
  • Anky Floris – Wandelen met het Levenskunstspel

Boekselen met je klas

Boekselen is een fijne manier om taalplezier en creativiteit te bevorderen. Ik geef dan ook graag workshops aan leerkrachten zodat ze de creatieve techniek zelf kunnen gebruiken met hun klas, als activiteit op zichzelf of als aanvullende techniek voor andere vakken/lessen.

De workshop voor leerkrachten duurt 2 uur en kan live op locatie worden gegeven, of online via Zoom. Deze workshop is bedoeld voor een groep leerkrachten en kan ook worden ingezet als personeelsuitje of scholing. Ook plan ik regelmatig data in voor individuele aanmelding.

Op de pagina over Onderwijs (klik hier) vind je meer informatie over mijn aanbod voor scholen en leerkrachten.

 

Zinnen zoeken

Soms kun je in je boekselboek prachtige (nieuwe) zinnen vinden die inspirerend, grappig of zelfs poëtisch zijn. Die techniek wordt ‘found poetry’ genoemd, oftewel ‘gevonden gedichten’. Je maakt een gedicht met behulp van de woorden die op de pagina staan, en die je in een nieuwe volgorde plaatst. Maar hoe pak je dat aan? Hoe vind je van de mooie zinnen en gedichten?

Mooie verhalen en gedichten vinden is een combinatie van 3 dingen:

  • Techniek (dus dat kun je leren en oefenen, vooral veel oefenen!)
  • Fijn materiaal (een boek met mooie woorden en zinnen)
  • De juiste bui.

De juiste bui

Over het algemeen laten de prachtigste vondsten zich niet afdwingen, maar ontstaan ze ‘als vanzelf’ terwijl je gewoon lekker aan het spelen was met woorden. De juiste bui vereist een zekere mate van loslaten en open staan voor wat er op de pagina gebeurt. Als je per se iets moois wil vinden dan lukt het meestal niet. Dus laat je plannen en verwachtingen gaan…
Hoe meer je speelt, hoe meer je vindt.

Een plezierig boek

Fijn materiaal is in ieder geval een boek waar je plezier in hebt. Misschien wilde je gaan boekselen in een boek dat je helemaal niet beviel als lezer, maar dat is niet de ideale uitgangspositie. Neem liever een boek waar je een fijn gevoel van krijgt als je het pakt, door de vorm, de kleuren en de inhoud.

En dan de techniek…

Waar gevoel onbelemmerd mag groeien

Waar gevoel onbelemmerd mag groeien
Uit liefde
En met je volle hart
Langzaam
En in vreugde
Zie de heerlike uitwerking

Boeksel op pagina 49 van Verspreide Opstellen van Jan Ligthart, 1916

Bovenstaand voorbeeld is een van mijn betere vondsten. Maar vergeet alsjeblieft niet dat je naar een boeksel kijkt van iemand die al jaren lang met taal speelt, niet alleen als boekselaar maar ook als Neerlandica en schrijver. Sta jezelf toe om bij het begin te beginnen.

Stap 1: Woordverzamelingen

Een heel nuttige voorbereiding op het maken van found poetry is het oefenen met woordverzamelingen. Je kunt zelf steeds andere spelregels verzinnen voor het aanleggen van een verzameling woorden op je pagina. Die spelregels zijn namelijk ook kenmerken die je terugvindt in poëzie, zoals het spelen met gelijke klanken of vormen.

Pak een stift en omlijn alle woorden die bij je verzameling passen. Ga lekker snel te werk en daag jezelf uit met steeds een nieuwe opdracht. Noteer in de kantlijn wat je uitgangspunt was.

Voorbeelden van woordverzamelingen op vorm:

  • woorden die op elkaar rijmen
  • woorden met dezelfde binnenrijm
  • woorden die met dezelfde letter beginnen
  • woorden met hetzelfde aantal lettergrepen
  • steeds hetzelfde woord zoals ‘ik’ of ‘en’ of een speciaal woord dat toevallig vaak op jouw pagina staat
  • hele werkwoorden

Voorbeelden van woordverzamelingen op inhoud:

  • alle woorden die mensen aanduiden
  • alle woorden die dingen aanduiden
  • alle voorzetsels
  • alle woorden rond 1 thema zoals ‘huis’ of ‘kerst’
  • alle woorden die sfeer maken

meekijken maakt gemakkelijker

Medestrijden
Medezoeken
Medewerken
Medeleven
Meevoeren
Gemakkeliker

Welke woordenverzameling zie je in het bovenstaande boeksel? Door deze verzameling te combineren met één ander woord dat als een afsluiting of samenvatting dient, ontstaat er iets dat verder gaat dan een een paar losse woorden bij elkaar. Ze vertellen een verhaal.

Stap 2: Woordcombinaties

De volgende stap is het maken van tweetallen. Maak setjes van woorden die bij elkaar horen qua betekenis, bijvoorbeeld omdat ze synoniemen zijn, of juist tegenstellingen. Oefen ook met het maken van onverwachte combinaties. Twee woorden die spannend zijn vertellen ook een verhaal.

eenzaamheid-veiligheid

Stap 3: de 3-woorden-zin

Oefen met het samenstellen van korte zinnen die bestaan uit een onderwerp, een werkwoord en een derde woord dat er extra inhoud aan geeft. Dat werkt ook het beste in die volgorde.

Zoek dus als eerste naar het onderwerp van je zin, zoals een persoon of een voorwerp. Kijk vervolgens of je een werkwoord vindt dat daarbij past. Het maakt niet uit waar dat woord staat op de pagina. Het hoeft ook geen gangbare combinatie te zijn; vreemde combinaties geven juist vaak het beste resultaat.  Tot slot zoek je een extra toevoeging.

Probeer ook dit samenstellen niet te serieus te doen: wees gek, durf te spelen. En als er extra woorden willen aansluiten (lidwoorden enzo) of een groepje woorden in plaats van één woord dan is dat natuurlijk prima! Als je meerdere zinnetjes maakt op één pagina dan merk je misschien dat ze goed bij elkaar passen en voilà, daar heb je opeens echte found poetry gevonden…

Voorbeelden van vondsten die ik deed (op verschillende pagina’s)

  • Je hart – klopt – spartelend
  • Je plezier – schittert – en trilt
  • Een andere – naam – willen
  • Met volkomen overgave – mijn eigen leven – voelen
  • Stellig – taal – bedrijven

Stap 4: Mix & match

Door alle bovenstaande technieken te combineren en af te wisselen ga je de wat uitgebreidere boeksels of de mooiere zinnen vinden.

Probeer het maar!

dichtregelen die dwepen met de wereld

In dit boeksel zie je de volgende combinatie:

Een 3-woorden-zin: dichtregelen – dwepen – met de wereld.
Je ziet ook een (mini-)verzameling met woorden die met dezelfde letter beginnen: dichtregelen – die – dwepen – de – de- die
En een verzameling van dezelfde woorden die herhaald worden: de wereld – de wereld –  o die wereld

Veel plezier met het Boekselen!
Loes Vork

 

 

 

Categorieën DIY

Twaalf dagen boordevol creativiteit

De periode van 12 dagen tussen Kerst en Driekoningen is een periode die zich bij uitstek leent voor bezinning. Op dit moment ben ik heel druk met de voorbereidingen voor de tweede editie van #12dagencreatief, een challenge waarbij de deelnemers iedere dag een mail krijgen boordevol ideeën voor creativiteit, inspiratie, ontspanning, zelfreflectie en zelfliefde. Aanmelden kan via deze link (klik hier). Ook tijdens de challenge, dus tot 5 januari 2023 kun je je nog aanmelden; de gemiste afleveringen kun je dan zelf terugvinden via het archief. Deelname is gratis. We hebben al 685 aanmeldingen!

In deze blog geef ik een overzicht van de boeksels die ik vorig jaar maakte voor #12dagencreatief. Uitgangspunt was toen het aftel-kerstlied ‘Twelve Days of Christmas’. Erg leuk om bij elk couplet een boeksel te bedenken!

Twelve days of Christmas

On the first day of Christmas
My true love sent to me
A partridge in a pear tree

On the second day of Christmas
My true love sent to me
Two turtle doves

On the third day of Christmas
My true love sent to me
Three French hens

On the fourth day of Christmas
My true love sent to me
Four calling birds

On the fifth day of Christmas
My true love sent to me
Five gold rings

On the sixth day of Christmas
My true love sent to me
Six geese a-laying

On the seventh day of Christmas
My true love sent to me
Seven swans a-swimming

On the eighth day of Christmas
My true love sent to me
Eight maids a-milking

On the ninth day of Christmas
My true love sent to me
Nine ladies dancing

On the tenth day of Christmas
My true love sent to me
Ten lords a-leaping

On the eleventh day of Christmas
My true love sent to me
Eleven pipers piping

On the twelfth day of Christmas
My true love sent to me
Twelve drummers drumming

 

Categorieën DIY

In wat voor boek kun je goed boekselen?

In welk boek kun je goed boekselen

In wat voor boek kun je goed boekselen?

‘In ieder boek’ is het kortste antwoord.

Of: ‘Dat weet ik niet. Neem een boek en probeer het zelf uit!

Het derde, en langere antwoord lees je in de rest van deze blog ????

Het is een van de meest gestelde vragen, en tegelijkertijd de vraag waar ik het minst goed antwoord op kan geven. Er zijn namelijk zo veel verschillende soorten boeken, en overal kun je wel in boekselen. De mogelijkheden verschillen alleen van boek tot boek. En of die mogelijkheden bij je passen, verschilt dan weer van mens tot mens.

Rijke woordenschat

Als je mooie woorden wil vinden om nieuwe teksten mee te maken, dan helpt het als je boek een aangename inhoud heeft. Je kunt je voorstellen dat je wat minder ‘moois’ vindt in een boek over oorlog of in een thriller, of in een studieboek. Een boek waarin een rijke woordenschat wordt toegepast is fijn. Een ouderwets boek of een boek dat uit een andere taal (en cultuur) is vertaald bevat soms originele, ongebruikelijke woorden die extra mogelijkheden bieden.

Je favoriete boek

Sommige mensen boekselen met veel plezier in hun lievelingsboek, waarvan ze dan wellicht een extra exemplaar hebben gekocht voor het boekselen. Anderen hebben moeite om in een favoriet boek nieuwe dingen te vinden, omdat ze de oorspronkelijke betekenis niet goed los kunnen laten. Maar je kunt natuurlijk ook een soort samenvatting van het boek maken door te boekselen. En soms begin je in een oninteressant boek en ontdek je tijdens het boekselen dat het toch heel boeiend is.

met volle hart boekselen

Een boek dat fijn voelt

Ik ben inmiddels zo ervaren dat ik in iedere tekst wel iets kan vinden, dus voor mijzelf is het niet zo erg belangrijk wat voor boek het is. Bovendien heb ik meerdere boekselboeken waardoor kan ik kiezen welk boek het beste past bij mijn behoefte van dat moment. Maar ik kan me wel heel goed voorstellen dat het fijn is om in een boek te werken dat plezierig aanvoelt. Bijvoorbeeld met een linnen kaft of een mooie titel, en een plezierige inhoud.

Tekst die niet belangrijk is

Je kunt natuurlijk ook boekselen zonder iets met de tekst te doen. Grappig voorbeeld: ik liet aan een cursist het Boekenweekgeschenk zien waarin ik met veel plezier werk. De cursist probeerde het ook, maar ze vond het helemaal niks. Ze kon niet zo veel met de tekst. Ik had daar geen last van… want ik gebruik dat boek alleen voor variaties op de opdracht ‘Boekselen met o-tjes’. Dat is een opdracht die je in mijn boek ‘Uitgelezen’ vindt en die ik ook in al mijn lezingen en basisworkshops gebruik. Die opdracht is namelijk heel veelzijdig en ik vind het leuk om de mogelijkheden in één boekje te verzamelen. Daardoor heb ik dus geen last van een eventueel onaantrekkelijke tekst!

Je behoefte aan ruimte

Ook lettertype, lettergrootte en regelafstand hebben invloed op het boekselen. Als je net als ik graag witte paadjes tussen de woorden en zinnen door tekent, is het fijn als de tekst niet priegelig klein is. Een grootletterboek of een kinderboek is dan beter te doen.

Papier dat doordrukt

En dan over het papier. Er zijn enorm veel soorten boeken, soorten papier en manieren van inbinden. Soms is het papier vergeeld, soms zelfs kruimelig van ouderdom. Soms dik, soms heel dun. Soms drukken pennen en stiften erg door en soms helemaal niet. De dikte van het papier is overigens geen goede voorspeller voor doordrukken of niet. Ik werk nu in een heel oud boekje met dun, glad papier dat tot mijn verrassing helemaal niet doordrukt. En ik heb een ouderwets boek liggen met zeer dik papier waar de inkt recht doorheen lijkt te vallen. Bovendien: is het erg dat je papier doordrukt? Nee, dat hoeft niet zo te zijn. Je kunt je bijvoorbeeld beperken tot de materialen die niet doordrukken, zoals kleurpotlood. Of je kunt de pagina’s voorstrijken met gesso of witte acrylverf. Of je werkt alleen op de rechterpagina’s. Of je omarmt het doordrukeffect en verwerkt dat weer.

doordruk boekselen

Formaat en marges

Zelf vind ik het leuk om in verschillende boeken te werken. Niet alleen vanwege de verschillende inhoud en sfeer, maar ook vanwege de verschillende formaten. Staand, liggend en vierkant. Dun en dik. Boordevol tekst of juist met veel witruimtes en grote marges. Met en zonder afbeeldingen. Fijn voor stiften of juist fijn voor potloden. In ieder boek heb ik voorin een pagina waarop ik test wat het effect is van mijn materiaal. En achterin een pagina om mijn kwasten uit te strijken en lijmresten af te vegen. Daar gebeuren ook vaak boeiende dingen!

In welk boek werk jij?

Drukken in je boekselboek

Boekselen gaat komend weekend naar de Drukkunstbeurs! Deze beurs is op zaterdag 22 en zondag 23 oktober in Amersfoort en de entree is vrij voor bezoekers (11-17 uur). Er zijn meer dan 75 kramen, dus kom gezellig langs als je houdt van boeken, papier, kunst en het veelzijdige ambacht van drukken. De Prodentfabriek is op loopafstand van station Amersfoort.

Of kom twee weken later naar de BoekAmbachtBeurs in de Pieterskerk in Leiden! Ook daar is Boekselen present met kraam en workshops; zaterdag 5 en zondag 6 november 2022 (11-17 uur).

Drukselen

Wat Boekselen betreft wordt dat dus drukken in je boekselboek, oftewel ‘drukselen’. Je kunt er zelf mee aan de slag tijdens een workshop op mijn stand. Ik heb 4 technieken voorbereid om te drukken in je boekselboek, of eventueel op losse boekpagina’s. Maar ik had nog wat ideeën over, en die deel ik graag in deze blog.

Lijmpistool-stempel

Natuurlijk kun je afdrukken maken met kant-en-klaar stempels en sjablonen. Extra leuk is het om zo’n stempel of sjabloon zelf te maken. Dat kan bijvoorbeeld met een lijmpistool en een stuk bakpapier.

Werkwijze:

  • Zoek of maak een afbeelding die uit lijnen bestaat en die niet al te gedetailleerd is.
    Leg deze onder een stuk bakpapier. Zonder voorbeeld tekenen kan natuurlijk ook.
  • Verwarm de lijm in je lijmpistool en teken daarmee de afbeelding. Zorg ervoor dat alle lijnen aan elkaar vast zitten.
  • Laat de lijmtekening drogen en trek hem van het bakpapier. Knip eventuele storende lijmdraden weg.
  • Je kunt de lijmtekening nu gebruiken om afdrukken mee te maken: breng inkt of verf aan of de platte zijde. Of gebruik het als sjabloon en breng verf of inkt aan in de uitsparingen door te tamponneren of te sprayen. Of gewoon inkleuren met stiften of potloden.

Mandala stempelen met letterstempels

Werkwijze:

  • Kies een woord op je boekpagina dat een beetje centraal staat.
  • Neem een letterstempel en stempel deze letter rondom het woord, in een cirkel.
  • Kies een andere letter en stempel een tweede cirkel.
  • Herhaal tot de pagina vol is.
  • Variatie: dit kun je natuurlijk ook doen met figuurstempels!

Heb je zin om nog meer druktechnieken in je boekselboek te leren? Kom dan op 22 of 23 oktober 2022 naar de Drukkunstbeurs en meld je aan voor een van de workshops die ik daar geef. Of kom twee weken later naar de BoekAmbachtBeurs in de Pieterskerk in Leiden!

 

Categorieën DIY

Boekselen in barre tijden

Soms maak ik boeksels die veel aandacht en tijd vragen, soms maak ik boeksels die heel snel klaar zijn. Het mooie is dat je in beide gevallen evengoed woorden en zinnen kunt vinden die op dat moment precies voor je passen. Hoeveel werk je maakt van de pagina eromheen maakt niet uit!

Hierdoor is boekselen ook een heel fijne techniek in tijden dat je weinig energie of inspiratie hebt. Het enige wat je hoeft te doen is je boek openslaan en 1 woord of desnoods 2 woorden zoeken waar je wat mee hebt. Zet er een lijntje omheen. Klaar. Krijg je per ongeluk toch ideeën om verder te gaan dan is dat prima. En anders kan de pagina gewoon zo blijven. Wie weet heb je later nog eens fut om ermee verder te gaan.

boeksel weer waardeloos

Weer waardeloos

Ik weet nog precies wanneer ik dit boeksel maakte. Ik had me een poosje prima gevoeld, en toen opeens gebeurde er iets waardoor mijn energie en zelfvertrouwen weer helemaal beneden peil raakten. ‘Weer waardeloos.’ Alleen die twee woorden vertellen al het verhaal van die dag. Ik had nog een rolletje lelijk gedecoreerd plastic tape liggen, dus dat paste er mooi bij.

Tijdens het afplakken van de tekst rondom ‘weer waardeloos’ ontdekte ik per ongeluk toch nog wat aanvullende woorden, en zo ontstond dit uitgebreidere boeksel. Ik was blij met de laatste zin, die toch een beetje hoop bevat. ‘Je kunt je bijna niet voorstellen dat er liefde of respect genegenheid is.’ Ja, hoopvol, want ‘bijna niet’ is ‘een beetje wel’!

Boekselen is naar jezelf kijken

Ik laat in mijn boeksels en journalpagina’s stukjes van mezelf zien. In mijn workshops laten de deelnemers ook stukjes van zichzelf zien, voor zover ze dat willen. Ik houd daarvan. Er ontstaat een gevoel van verbinding. Boekselen gaat verder dan alleen maar iets leuks maken. Je kijkt naar jezelf, je praat als het ware met jezelf via het boek. In mijn boek ‘Uitgelezen’ heb ik daarom ook wat persoonlijke verhalen opgenomen die dit effect illustreren.

Is het spannend om open te zijn?

In het boek ‘Denk je dat je mij kunt helpen?’ gaat de openheid nog een stapje verder, omdat ik daarin samen met mijn psycholoog het proces beschrijf van bijna drie jaar psychotherapie. De vraag die nu het meest aan mij wordt gesteld is of ik het spannend vind om met zo’n persoonlijk verhaal naar buiten te treden. Als je daarover meer wil lezen, bezoek dan de site van het boek.